Koninklijke juwelen als statussymbool

De juwelen van de Spaanse koningin Ena, een symbool van haar status

Juwelen en sieraden hebben niet alleen hun functie als sieraad, maar ze zijn ook vaak een glorierijk symbool voor de status van een persoon, zijn rijkdom en macht. De belangrijke Europese vorstenhuizen hebben een eeuwenoude traditie om de mooiste juwelen en sieraden te laten ontwerpen naar hun persoonlijke wensen.

Juwelen als onderhandelingsmiddel

De vorsten hebben altijd geprobeerd om zoveel mogelijk politieke invloed in Europa te vergaren door middel van schitterende juwelen. Gearrangeerde huwelijken tussen prinsen en prinsessen waren een belangrijk instrument in het diplomatieke schaakspel. Koningskinderen trouwden vaak louter en alleen om staatsredenen en bij onderhandelingen werden vaak juwelen bij wijze van ‘smeermiddel’ aangeboden. Moeite noch kosten werden hierbij gespaard om het de andere partij naar de zin te maken.

Bluftactiek

Maar daar bleef het niet bij. Naast de huwelijkspolitiek maakte het vertoon van vorstelijke rijkdom deel uit van de “bluftactiek” ten opzichte van andere heersers en hun gezanten. De vorstelijke hoven van Europa waren dan ook de belangrijkste klanten en beschermheren van de edelsmeedkunstenaars uit de middeleeuwen.

Vaak waren ze gewoon in dienst van vorsten en oefenden ze hun job uit in koninklijke paleizen, waar het hen aan niets te kort kwam. Ze hadden beschikking over de mooiste diamanten, briljanten, robijnen, edelstenen en het nodige goud en zilver om hun moiste creaties te maken.

Beladen geschiedenis

Heel wat sieraden zijn dan ook rijkelijk beladen met geschiedenis. Zo behoorden sommige juwelen bijvoorbeeld tot de persoonlijke schat van de Bourgondische hertog Karel de Stoute die door zijn vijanden werden buitgemaakt tijdens de verschillende veldslagen.

De “Drake”-hanger is een befaamd juweel dat door koningin Elisabeth I van Engeland geschonken werd aan admiraal Sir Francis Drake voor zijn lucratief piratenwerk ten voordele van de Britse schatkist en zijn aandeel in de vernietiging van de Armada in 1588.

Keizerin Eugénie van Frankrijk van haar kant schonk eveneens in 1870 een hanger aan Lady Burgoyne toen die haar hielp ontsnappen naar Engeland na de val van het Tweede Keizerrijk.

Juweelkunst evolueert

De juweelkunst evolueert samen met de algemene kunststromingen. Zo kennen we typische renaissancejuwelen, sieraden uit het maniërisme, barokjuwelen, romantische kleinoden, juwelen uit de neogotiek enz.

Hierover is gelukkig heel wat materiaal te vinden. Al vanaf de 16de eeuw werden modelboeken voor juwelen door begaafde ontwerpers over het continent verkocht. Dit leidde tot een verdere verspreiding van de juweelkunst.

De juwelen die bijvoorbeeld werden gedragen aan het hof van Frans I van Frankrijk of aan het hof van keizer Karel V of van Hendrik VIII van Engeland de eerste helft van de 16de eeuw,waren nog amper van elkaar te onderscheiden.

Ook technische verworvenheden drukten hun stempel op de evolutie in de stijl, zoals het nieuwe emailwerk van Jean Toutin in de jaren 1630, of de evolutie naar de briljant slijpvorm voor diamanten vanaf het einde van de 17de eeuw. In de voorbereiding daarvan ontstonden typische juwelen of sieraden met in roosvorm geslepen diamanten.

Hoogtepunt

Hoogtepunt waren de met briljanten en edelstenen bezette juwelen van de Pruisische, Franse en Portugese hoven in de periode van het Europese absolutisme van de 18de eeuw. De behaagzucht van het Napoleontische Keizerrijk wordt geïllustreerd door talrijke juwelen die gedragen of geschonken werden door de Franse keizer. Uiterst verfijnde parures en diademen in gekleurde halfedelstenen geven een beeld van het mondaine leven in deze woelige politieke periode.

Gerelateerde artikels:

1. Koninklijke juwelen
2. Juwelen en sieraden bij de Romeinen
3. De aantrekkingskracht van edelstenen, sieraden en juwelen
4. Oogverblindende tiara’s
5. Korte gids van juwelen en sieraden (1)